Van Biedermeier tot Jugendstil

De Franse Revolutie in 1789 en het aan de macht komen van Napoleon luiden een tijdperk van verandering in. Napoleon laat in 1804 het Heilige Roomse Rijk opgaan in de Rijnbond. Keizer Franz I richt het Keizerrijk Oostenrijk op en legt in 1806 de onbeduidend geworden keizerskroon van het Heilige Roomse Rijk naast zich neer. Oostenrijk wordt meegesleurd in de napoleontische oorlogen (1804 - 1815); zo vindt in 1805 de slag bij Austerlitz plaats. In 1814/1815 vindt het Congres van Wenen plaats. De schok die de verschillende revoluties teweeg hebben gebracht, wordt in Oostenrijk beantwoord met censuur en de beperking van burgerlijke vrijheden onder het bewind van Franz I en kanselier Metternich. De burgerlijke klasse richt zich nu op het leven binnenshuis: de tijd van de Biedermeier breekt aan. Men ontmoet elkaar in salons en besteedt veel tijd aan de kunsten. Kunstenaars zoals Ferdinand Georg Waldmüller en Friedrich Gauermann, componisten zoals Franz Schubert en dichters waaronder Adalbert Stifter, Ferdinand Raimund of Franz Grillparzer laten van zich horen.

In 1848 moet keizer Franz I gedwongen afstand doen van de troon, ten gunste van zijn neef Franz Joseph I. Samen met zijn vrouw Elisabeth, de legendarische Sisi, drukt laatstgenoemde zijn stempel op het Oostenrijkse keizerschap. Residentiestad Wenen, met haar prachtige gebouwen, groeit uit tot een metropool en het centrum van een reusachtige veelvolkerenstaat, die zich uitstrekt tot in Hongarije, Noord-Italië en Zuid-Oost Europa.

In 1876 ontstaat de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije, waarbij Hongarije een zelfstandig koninkrijk binnen het Habsburgse land vormt. Franz Joseph was zowel keizer van Oostenrijk alsook koning van Hongarije. De dubbelmonarchie of Donaumonarchie zou na de Eerste Wereldoorlog uiteenvallen.

Ondertussen boekt koning van de wals Johann Strauß successen over de hele wereld en ontwikkelt Sigmund Freud de psychoanalyse. Rond 1900 kent de Weense Jugendstil haar grote bloeiperiode met kunstenaars als Gustav Klimt en Egon Schiele en architecten als Otto Wagner en Adolf Loos. Wie vandaag de dag een rondje langs de Wiener Ringstraße aflegt, een bezoekje aan het Sisi museum of het Sigmund Freud museum brengt of de werken in de Österreichischen Galerie Belvedere bewondert, waant zich in de periode van toen.