Chique klederdracht

In 1647, aan het einde van de dertigjarige oorlog, verjoegen de vrouwen uit het Bregenzerwald volgens de legende de plunderende Zweedse soldaten. Zij zagen de in het wit geklede vrouwen voor engelen aan. Sindsdien worden er donkere rokken gedragen, om te voorkomen dat ze voor hemelse schepsels worden aangezien.

Elegante kostbaarheden
Hun mannen, in Europa zeer geliefd als gespecialiseerde ambachtslieden en bouwkundigen, waren vaak langere tijd van huis. Zij brachten exotische en elegante kostbaarheden uit alle landen mee, zoals vachten, linten, gouden sieraden, bijzondere stoffen. Die werden als versiering in de zondagse kleding verwerkt. En zo is de zogenaamde 'Juppe' van de vrouwen uit het Bregenzerwald ontstaan: een dicht geplooide rok met een hoge taille, een lijfje, mouwen, een schort en een versierde ceintuur. Het is één van de oudste vrouwenklederdrachten in het Alpengebied waarin stijlelementen afkomstig van Madrid tot Moskou terug te vinden zijn.

De naam komt - net als het model - van het Franse woord 'jupe' (rok). De zwarte kleur en de ronde strohoed zijn terug te voeren op Spaanse invloeden, terwijl de met bont afgezette muts naar Russische modellen verwijst.

Haute couture hoeden
Trouwens, wat de hoeden betreft: buitenshuis was een hoofdbedekking vanaf 1560 verplicht. Met veel gevoel voor mode voldeden de vrouwen aan die eis, waardoor er vele bijzondere varianten zijn ontstaan. Het werd gezien als de kroon op deze fraai glanzende, zwarte jurk, met weelderige mouwen, een breed borststuk en een zoom met een omtrek van bijna vijf meter. Vroeger werd er vaak een spits toelopende muts gedragen, maar die ziet er eigenlijk alleen echt mooi uit met opgestoken vlechten. Sinds de vrouwen ook andere kapsels hebben, is een schilderachtige hoed in de mode, die wel uit het museum lijkt te komen, maar waar de haute couture toch jaloers op is. Angelika Kauffmann, een beroemd schilderes en een zeer gewaardeerde vriendin van Johann Wolfgang von Goethe, gaf het voorbeeld: zij maakte in 1781 een zelfportret waarop ze zichzelf in de Juppe afbeeldde en ze droeg daarbij een ondeugend-verleidelijke hoed.

Unieke exemplaren
In één enkel atelier in Riefensberg wordt de Juppe tegenwoordig nog gemaakt; exact op maat en altijd een uniek exemplaar. Dit atelier is zowel een museum als een bedrijf dat te bezichtigen is: tijdens een rondleiding kan je alle afzonderlijke stappen van het veredelen van de rok meemaken – van het glanzen tot het plooien. In de expositieruimtes begrijp je ten slotte de verheven, haast hoofse elegantie van de Bregenzerwälder Juppe, die met gepaste trots en vrouwelijke voornaamheid op feestdagen gedragen wordt en dankzij zijn kostbare schoonheid verkozen wordt boven elk ander kledingstuk.

ONZE TIP:
Juppenwerkstatt
Te bezichtigen bedrijf en museum in moderne, architectonisch interessante ruimtes in een 350 jaar oud gebouw. Van mei tot en met oktober.