navigatie Inhoud activiteiten in Oostenrijk
close
Please choose your country:
Or choose your language:

Architectuur met invloeden

Oostenrijk heeft zijn imago van cultureel land niet alleen aan de muziek, de literatuur en de beeldende kunst te danken. Ook de bouwkunst neemt daarbij een belangrijke plaats in. Zoals aan een kijkje in de geschiedenis te zien is, is uitwisseling hier, net als in alle andere kunstrichtingen, van levensbelang voor een verdere ontwikkeling. De laatste 20 jaar heeft Oostenrijk de architectuur nieuw leven ingeblazen.

Houtarchitectuur in Vorarlberg © Österreich Werbung / Peter Burgstaller
Houtarchitectuur in Vorarlberg © Österreich Werbung / Peter Burgstaller
Staatsopera in Wenen © Österreich Werbung/Viennaslide
Staatsopera in Wenen © Österreich Werbung/Viennaslide
Blik op Salzburg © Salzburg Tourismus
Blik op Salzburg © Salzburg Tourismus

Op de bouwplaats van de dom van Salzburg moet rond 1620 een ware spraakverwarring geheerst hebben: lokale bouwlieden, soldaten uit allerlei landen en daartussen een Italiaanse bouwkundige, die alles levendig in goede banen leidde. Santino Solari had het indertijd erg druk. Tenslotte was hij niet alleen belast met de bouw van de dom van Salzburg, maar ook met de renovatie van alle fortificaties van de stad.
Naast Solari kwamen er in de daaropvolgende decennia veel Italiaanse architecten naar het keizerrijk, om Oostenrijk die barokke glans te verlenen waar het land ook tegenwoordig nog beroemd om is. In Wenen werkte Filiberto Lucchese aan de Kirche Am Hof en aan de Leopoldsvleugel van de Hofburg, Carlo Antonio Carlone liet Stift Sankt Florian in barokke stijl opbloeien en Domenico Martinelli verleende het Liechtensteinpaleis glans en waardigheid.

In de barok werden architecten aangekocht zoals voetbalclubs tegenwoordig hun vedettes kopen. Iedere zichzelf respecterende vorst of bisschop die het zich kon veroorloven, bouwde 'à la italianità'. De Genuees Johann Lucas von Hildebrandt speelde daarbij een heel bijzondere rol. Hildebrandt kwam naar Wenen en liet zijn sporen achter bij veel belangrijke gebouwen, zoals het Belvedere, de Peterskirche, paleis Schwarzenberg, Schloss Hof in Niederösterreich en Schloss Mirabell in Salzburg.

Deze ongeëvenaarde culturele uitwisseling is te danken aan de artistieke keizers Leopold I, Joseph I en Karl IV, die ongetwijfeld ook hun politieke redenen hadden: tenslotte wilden ze een weerwoord bieden aan de pronkgebouwen van hun Franse aartsrivaal, zonnekoning Louis XIV, dus lieten ze barokke representatiegebouwen zoals Schloss Schönbrunn bouwen. De barok heeft de Oostenrijkse architectuurgeschiedenis onweerlegbaar van nieuw bloed voorzien. Zo begon een culturele uitwisseling, die ook nieuwe impulsen bevatte die uit Oostenrijk afkomstig waren.

Met het Weense classicisme verspreidde de Oostenrijkse bouwkunst zich over de kroondomeinen. In de tweede helft van de 19e eeuw werd de invloed van Oostenrijk nog duidelijker: in het hele rijk, dat nu Oostenrijk en Hongarije is, werden de steden steeds groter. Langzamerhand werden de stadsmuren gesloopt, boulevards en pleinen gebouwd en nieuwe wijken geopend, om de alsmaar groeiende bevolking van de steden tegemoet te komen. Een voorbeeld hiervan is Wenen, dat zich door de aanleg van de Ringstraße met zijn prachtige gebouwen manifesteerde met de glans van een keizerlijke metropool. De beste architecten van Europa werkten voor het hof, zoals Gottfried Semper, die eerder in Dresden en Zürich werkte, en Theophil Hansen, een Deen, die door zijn studie en bouwwerkzaamheden in Athene de Griekse bouwwijze uit de klassieke oudheid opnieuw ontdekte en interpreteerde. In die tijd kregen ook Praag, Brno, Krakau, Lemberg, Triëst, Zagreb, Bratislava en Boedapest een nieuw gezicht. Overal werd de 'Franz-Josephstijl' ingevoerd met reusachtige bestuursgebouwen en culturele instellingen.

Een kunstrichting die in Wenen begon en een grote invloed heeft gehad op Europa en zelfs Amerika, is de jugendstil (1890 – 1910). Ook nu nog is de bloemrijke stijl van de Weense jugendstil te zien aan woonhuizen op de Weense Naschmarkt, de kerk op het  Steinhof en de Wiener Secession met zijn kenmerkende gouden koepel.

In de afgelopen 20 jaar heeft Oostenrijk zich in architectonisch opzicht sterk ontwikkeld: het is te zien aan futuristische gebouwen als het Kunsthaus in Graz, de cultuurgebouwen Lentos-Museum en Ars Electronica Center in Linz en de hypermoderne stadswijk met regeringsgebouwen in St. Pölten. En uit Vorarlberg komt een nieuwe manier van bouwen met hout die heel Europa verovert. Deze stijl streeft een symbiose na met de omgeving, de geschiedenis van de regio en de identiteit van de bewoners. Allemaal onder het motto: 'Mensen zijn er niet voor de architectuur – de architectuur is er voor de mensen!'

Architectuur-highlights in Oostenrijk