Franz Liszt, de Europeaan

Plekken in Europa
Het leven van Franz Liszt speelde zich af in verschillende Europese landen. De culturele invloeden van deze landen komen tot uitdrukking in zijn werken. Zijn internationale instelling en kosmopolitische denken maken van hem een ‘echte’ Europeaan. Het is daarom niet verwonderlijk, dat hij tegenwoordig in meerdere landen op verschillende manieren ‘aanwezig’ is. In 1925 werd de rond 1870 op aandringen van Liszt opgerichte muziekacademie in Boedapest, waarvan hij de eerste directeur was, naar hem vernoemd. Als waardering voor de creaties van Liszt organiseert de in 1956 naar Liszt vernoemde ‘Hochschule für Musik Franz Liszt Weimar’ internationale piano- en orgelconcoursen. In Raiding, Weimar, Boedapest en Bayreuth geven musea een beeld van het leven en de werken van Liszt. 

In 2006 werd in Raiding (Burgenland) naast het historische geboortehuis een modern concertgebouw gebouwd. Sinds het eerste Lisztfestival worden in deze concertzaal, die een uitstekende akoestiek heeft, klassieke concerten van wereldfaam gegeven. Het karakteristieke geboortehuis van Liszt is sinds 1951 een museum en werd eveneens gerenoveerd. Naast foto’s, muziekmateriaal en het dodenmasker zijn daar onder andere curiositeiten zoals de Erard-vleugel, die Liszt zelf bespeeld heeft, te bewonderen. 

In 2011 wordt in het Burgenland het 200ste geboortejaar van Franz Liszt gevierd met een veelzijdige reeks van evenementen. Talrijke concerten, tentoonstellingen en enkele speciale projecten draaien om het gigantische oeuvre van de componist en dirigent.

Muzikale visionair
Franz Liszt staat bekend als schepper van een volledig nieuwe soort pianomuziek en een progressieve compositiestijl. Hij brak ook als pianist met alle regels en pakte vaak één of meer thema’s uit bekende opera’s op, die hij met eigen compositorische ideeën tot briljante pianowerken optooide. Liszt geldt bovendien als baanbreker van de symfonische gedichten. Daarmee worden muzikale werken voor orkest bedoeld, waarbij de componist oorspronkelijk buitenmuzikale thema’s, zoals literaire werken of schilderijen, met muzikale middelen beschrijft. Voorbeelden van de symfonische gedichten van Liszt zijn de Faust Symfonie of de beroemde Dante Symfonie, die Johannes Brahms kritisch betitelde als ‘onmuzikaal’ die op de mesthoop thuishoort. 

Liszt componeerde echter ook heel wat religieus geïnspireerde muziek. Tot de belangrijkste geestelijke werken behoren onder andere de Missa solemnis, de Hongaarse Kroningsmis, het Oratorium Christus en de Graner Messe, die tot de grootste hoogtepunten van de kerkmuziek uit de 19e eeuw gerekend wordt. 

Citaat:

“Wanneer men de echte genius van de muziek trouw blijft, dan heeft ook de nieuwste toonkunst met al haar geraffineerde instrumentale voordelen geen andere bedoeling dan de Tubalkaïn-fluit van de eerste blazers, dan de doedelzak uit het oude Egypte, dan het jodelen in de Alpen, dan de psalm van de monnik, de trommels en bamboefluiten uit Afrika, dan het orgeltje van de heilige Cecilia, de viool van Paganini, de opera’s van Mozart en de liederen van Hugo Wolf: namelijk het doel om in een andere taal dan die van de schrijver, de kunstschilder of de architect, in de taal van de tonen van ziel tot ziel te communiceren.” (Franz Liszt)