navigatie Inhoud activiteiten in Oostenrijk

Zout op je pad

Het 'witte goud' heeft het Salzkammergut rijk gemaakt. Wie in een van de interessantste regio's van Oostenrijk op weg is langs de historische zoutroute, wandelt in het spoor van historische personages. In het Hallstätter Salzbergtal wordt de bezoeker voorafgegaan door 7000 jaar cultuurgeschiedenis.

Hallstatt
Hallstatt
Zout uit de bergen © Salzkontor
Zout uit de bergen © Salzkontor
Salzwelten Altaussee, glijbaan in de mijn © Salzwelten
Salzwelten Altaussee, glijbaan in de mijn © Salzwelten

Wanneer Helmut Tucek in zijn 'zoutkamer' in St. Wolfgang over zout vertelt en een rondleiding door zijn zaak geeft, wil je graag de zoutmengsels proeven die in het fraaie houten winkeltje aanwezig zijn. "Natuurzout is meer dan natrium en chloride", vertelt Helmut Tucek en daarbij houdt hij een glanzende steen in zijn handen, die de basis vormt van al het zout hier: "Het zout 'Ausseer Bergkern' bevat wel 84 mineralen, allemaal elementen die ook in ons lichaam voorkomen, en daarom heeft dit zout ook zo'n weldadige werking op ons lichaam". Het doorzichtige, roodachtig goudglanzende zout heeft, in tegenstelling tot industrieel zout, geen negatieve invloed op de bloeddruk en bloedsomloop, en dankzij de vele mineralen smaakt het ook veel beter.

Je wilt het zout niet alleen proeven, je wilt ook zien waar het vandaan komt. Want deze omgeving is – echt waar – een van de spectaculairste van Europa. Van het ingetogen St. Wolfgang, waar Helmut Tucek niet ver van het beroemde 'Weißen Rössl' zijn 'witte goud' verkoopt, ga je over heuvels en passen naar het hart van de zoutregio – naar Hallstatt, waar mensen al duizenden jaren zout gewonnen hebben om het door heel Europa te verspreiden. Onderweg begrijp je wat er zo aantrekkelijk is aan het Salzkammergut, waar het ene meer zich aan het andere rijgt. Het gaat om het lieflijke, dat zich met het wilde mengt, om de zachtheid gemengd met ongenaakbaarheid: een omgeving die geschiedenis uitstraalt, vooral rond de donker glinsterende Hallstätter See met zijn hoogdal 300 meter boven het meer, waar de oudste zoutmijn ter wereld zich bevindt, op de beroemde Salzberg. In het Hallstätter Salzbergtal wordt de bezoeker voorafgegaan door 7000 jaar verbazingwekkende cultuurgeschiedenis.

Er wordt in Hallstatt nog steeds zout gewonnen. Tijdens een bezoek aan de zoutmijn staan zintuiglijke belevingen voorop: zoals de afdaling via twee mijnwerkersglijbanen – inclusief snelheidsmeting en foto. En dan ervaar – en begrijp – je eindelijk, hoe het zout in de berg is gekomen. Toen het oercontinent Pangea circa 240 miljoen jaar uiteenviel, lag het Salzkammergut aan de kust van een onrustige landmassa: uitgedroogde zoutmeren werden in de loop van miljoenen jaren door vulkaanuitbarstingen, opkomende gebergten en verschuivingen in steenlagen omhooggedrukt, samengeperst en door een kalklaag bedekt. Binnenin de bergen lag het zout onaangeroerd, tot het een paar duizend jaar geleden door mensen ontdekt werd.

Toen werd het zout al vanaf Bad Ischl via de Traun naar de Donau verscheept, waarna het verder getransporteerd werd tot aan Hongarije, Bohemen en Slovenië. Tegenwoordig staat Bad Ischl bekend als luchtkuuroord – en als favoriete plek van mensen met een nostalgische hang naar de keizertijd. Tenslotte heeft de keizer hier vrij veel tijd doorgebracht: Franz Joseph I spendeerde 82 zomers van zijn 86-jarige leven in de keizerlijke villa. In Bad Ischl bevindt zich het oudste zoutwaterbad van Oostenrijk. Tegenwoordig is het een hypermodern wellness-thermenbad, waarvan het zoute water een gezond effect belooft op de ademhalingsorganen, het bewegingsapparaat en hart en bloedvaten.

Van het kleine stadje aan de samenvloeiing van de Traun en de Ischl kom je via de Pötschenpass in het Ausseerland en van daar ga je naar de meest afgelegen, stilste hoek van de regio, naar Altaussee. Hier ligt de Sandling, de zoutrijkste berg van de regio. Hier dring je tijdens een rondleiding door de zoutmijn nog dieper door in de wereld van het zout – 700 meter de berg in, en na 350 meter bereik je de zoutgrens, te herkennen aan de purperen glans van de zoutkristallen in het gesteente.

Dat de zoutmijn nog bestaat, hebben de bewoners van Altaussee te danken aan enkele dappere mijnwerkers uit de recentere geschiedenis: toen de nazi's hier in 1944 meer dan 30.000 kunstvoorwerpen uit heel Europa opsloegen – de meest waardevolle kunstopslag ooit – en de kunstschatten aan het einde van de oorlog vernietigd moesten worden met explosieven, grepen enkele mijnwerkers van Altaussee in. Tijdens een verzetsactie haalden ze in mei 1945 in het geheim de vier 500 kilo zware vliegtuigbommen uit de mijn en maakten ze onschadelijk, aan de ene kant om hun eigen leven te redden, maar aan de andere kant ook voor de toekomst van de zoutmijn. Een paar dagen later kwamen er Amerikaanse soldaten die het kunstdepot, dat miljarden waard was, veilig stelden.

Een klein heldenverhaal. Geen wonder dat ook Hollywood daar lucht van kreeg: George Clooney heeft het verhaal verfilmd. Hij speelt zelf de hoofdrol in de film 'The Monuments Men', die in 2014 in de Nederlandse bioscopen komt.

Salzwelten Hallstatt, Altaussee, Hallein
Zoutwinning in Hallein