Gustav Klimt – Pocałunek albo triumf miłości

Także w 1907 roku Gustav Klimt pracuje jak zwykle, w swoim atelier, od wczesnego ranka, bez przerw, aż do wieczora. Wkrótce niezliczone szkice pokrywają podłogę pracowni. Ale Klimt wielokrotnie skarży się na trudy swej pracy. Pisze w liście: „Albo jestem za stary albo zbyt nerwowy albo zbyt głupi – coś w tym musi być.“ Jednak ten rok okaże się jednym z najbardziej produktywnych w jego życiu. Klimt ukończy między innymi Portret Adeli Bloch-Bauer I, Nadzieję II, a przede wszystkim rozpocznie pracę nad obrazem "Pocałunek", który z czasem stanie jednym z najsłynniejszych dzieł w historii sztuki.

Złoty okres twórczości Gustava Klimta i "Pocałunek"

Motyw zakochanej pary, złączonej w pocałunku, interesował Klimta przez całe życie. Wariacje na ten temat można znaleźć już w jego wczesnej twórczości, a towarzyszą mu one do końca życia. Powstały w 1902 r. Fryz Beethovena, charakteryzujący się bogatą ornamentyką i zastosowaniem złotej barwy, stanowi ważny krok w artystycznym rozwoju Klimta. Przełom w kierunku „złotego okresu" jego twórczości, którego punktem kulminacyjnym stał się "Pocałunek", nastąpił podczas wizyty w Rawennie w trakcie podróży po Włoszech w 1903 r., kiedy to Klimt poznał świat bizantyjskiej mozaiki. Na dzieła Klimta wpływ wywiera także nowoczesne malarstwo: Można w tym kontekście wymienić zarówno abstrakcyjny, dekoracyjny styl holenderskiego symbolisty Jana Theodora, co i belgijskiego malarza symbolicznego Fernanda Khnopffa, z którego wpływu na Klimta żartował Karl Kraus, że pod wpływem spotkania z Khnopffem Klimtowi puścił guzik (Khnopff – Knopf – niem. guzik; niem. powiedzenie – „Komuś puścił guzik” oznacza, że doznał olśnienia).

Kim jest kobieta przedstawiona w "Pocałunku"? 

Dokonano licznych prób identyfikacji kobiety przedstawionej na „Pocałunku“. Niejednokrotnie padało tu nazwisko przyjaciółki Klimta, Emilii Flöge, ale również nazwisko Adeli Bloch-Bauer. Regularne rysy twarzy wskazują na pokrewieństwo z wieloma kobietami malowanymi przez Klimta, ale nie można ich ostatecznie przypisać żadnej z nich.

Charakterystyka obrazu "Pocałunek"

Obraz przedstawia przytuloną parę zakochanych na łące pełnej kwiatów. Mężczyzna pochyla się nad kobietą, a ona, mocno w niego wtulona, czeka na pocałunek. Ornamentykę męskiej postaci cechują prostokątne i kwadratowe kształty, podczas gdy w sylwetce kobiety dominują miękkie linie i kwiatowe wzory. Parę otacza złota aureola, kończąca się jednak na ich nagich stopach, których palce, mocno zakrzywione, są silnie wczepione w podłoże. Jednocześnie jednak para przezwycięża tę resztkę siły grawitacji i wymyka się w sferę rzeczywiście przypominającą złote tło bizantyjskich mozaik, wolną i sprawiającą wrażenie świętej.

Kiedy w 1908 roku Klimt po raz pierwszy przedstawił na wystawie obraz publiczności, został on natychmiast zakupiony przez Galerię Austriacką. Obraz ten stanowi centralny punkt największej na świecie kolekcji dzieł Gustava Klimta w Galerii Austriackiej w wiedeńskim Belwederze.

www.belvedere.at