Kim jest Joseph Haydn?
Joseph Haydn przyszedł na świat 31 marca 1732 roku w Rohrau (Dolna Austria) jako drugie z dwanaściorga dzieci kołodzieja i kucharki. Jego talent muzyczny objawił się już we wczesnym dzieciństwie. Mając lat sześć uczęszczał na lekcje śpiewu i gry na instrumentach do krewnego rodziców w Hainburgu (Dolna Austria). W końcu został zauważony przez kapelmistrza z wiedeńskiej katedry św. Szczepana i przyjęty jako ośmioletni chłopiec do chóru chłopięcego w Wiedniu.
Przez dziewięć kolejnych lat Haydn otrzymywał przede wszystkim praktyczne wykształcenie muzyczne, występując przy okazji również jako solista w domach wiedeńskich arystokratów.
W roku 1749, kiedy nastąpiła u niego mutacja głosu, musiał nagle zacząć sam dbać o siebie. Znalazł posadę służącego u cieszącego się dużą popularnością kapelmistrza Nicola Podpory, w istniejącym do dziś domu Michaelerhaus, obok kościoła św. Michała (gdzie Haydn grał na organach). W zamian za to przez pięć lat otrzymał gruntowne wykształcenie muzyczne. Haydn był biedny, ale czuł się szczęśliwy zamieszkując pokój na poddaszu: „Mogłem pracować na moim zjedzonym przez robaki fortepianie i nie zazdrościłem szczęścia nawet samemu królowi”.
Po krótkim okresie zatrudnienia na zamku Wieselburg (Dolna Austria) i w roli kapelmistrza u hrabiego Morzin w Lukavecu koło Pilzna (Czechy), poślubił w roku 1760 w katedrze św. Szczepana Marię Annę Keller, córkę perukarza. Właściwie Maria Anna była drugą wybranką – wolał poślubić jej siostrę. Małżeństwo okazało się nieszczęśliwe i nie doczekało się potomstwa. Haydnowi przypisuje się utrzymywanie kilku związków pozamałżeńskich.
Kolejnym skokiem w karierze była wieloletnia praca w roli kapelmistrza na usługach bogatego rodu książęcego Esterházy w Eisenstadt. Od roku 1768 Haydn pracował także w letnim pałacu Esterházych w Fertöd (Węgry). Często odwiedzał Wiedeń, spotkał tam m. in. Mozarta w jego mieszkaniu (np. w roku 1785), w dzisiejszym Domu Mozarta w Wiedniu i wstąpił do tej samej loży wolnomularskiej co Mozart („Zur wahren Eintracht“ - „Prawdziwej jedności”).
W 1790 r. Haydn przyjął korzystną finansowo propozycję niemieckiego impresario Johanna Petera Salomona, aby udać się do Anglii i poprowadzić wykonaniem symfonii z wielką orkiestrą. W odpowiedzi na uwagę Mozarta, że nie mówi po angielsku, Haydn stwierdził: „Mój język jest zrozumiały na całym świecie!”.
Przyjazd Haydna do Anglii w dniu 1 stycznia 1791 wzbudził wielkie emocje – tak samo jak fakt powitania go wyraźnym ukłonem przez księcia Walii na dworskim balu w St. James Palace. Koncerty Haydna stały się wielkim wydarzeniem towarzyskim.
Haydn opuścił Wyspę Brytyjską dopiero pod koniec czerwca 1792 roku, po ukończeniu dwóch udanych serii koncertów. Droga do Wiednia prowadziła przez Bonn, gdzie poznał niezwykle utalentowanego, młodego Ludwika van Beethovena (1770-1827).
W 1793 roku Haydn zakupił domek na ówczesnych przedmieściach przy Obere Windmühle/Kleine Steingasse 73 (obecnie dom Haydna przy Haydngasse) i zamieszkiwał tam do 1797. Tu powstały oratoria „Stworzenie świata“ i „Pory roku“.
Późne lata życia Haydn spędził ponownie w Wiedniu, gdzie w roku 1808 nastąpiło jego ostatnie publiczne wystąpienie.
W marcu 1808 roku stary mistrz został wniesiony na fotelu na ostatnie publiczne wystąpienie w auli Starego Uniwersytetu (obecnie Akademii Nauk, 1., Dr.-Ignaz-Seipel-Platz 2), gdzie uczestniczył w wykonaniu jego oratorium „Stworzenie świata”. Jednym z gości był Ludwik van Beethoven.
31 maja 1809 Joseph Haydn zmarł w spokoju w obecnym Domu Haydna, gdzie przez wiele lat opiekowali się nim gospodyni domu i osobisty sekretarz Johann Elßler, ojciec słynnej tancerki Fanny Elßler. Nawet w podeszłym wieku Haydn prawie codziennie nucił melodię hymnu cesarskiego.
Przez dziewięć kolejnych lat Haydn otrzymywał przede wszystkim praktyczne wykształcenie muzyczne, występując przy okazji również jako solista w domach wiedeńskich arystokratów.
W roku 1749, kiedy nastąpiła u niego mutacja głosu, musiał nagle zacząć sam dbać o siebie. Znalazł posadę służącego u cieszącego się dużą popularnością kapelmistrza Nicola Podpory, w istniejącym do dziś domu Michaelerhaus, obok kościoła św. Michała (gdzie Haydn grał na organach). W zamian za to przez pięć lat otrzymał gruntowne wykształcenie muzyczne. Haydn był biedny, ale czuł się szczęśliwy zamieszkując pokój na poddaszu: „Mogłem pracować na moim zjedzonym przez robaki fortepianie i nie zazdrościłem szczęścia nawet samemu królowi”.
Po krótkim okresie zatrudnienia na zamku Wieselburg (Dolna Austria) i w roli kapelmistrza u hrabiego Morzin w Lukavecu koło Pilzna (Czechy), poślubił w roku 1760 w katedrze św. Szczepana Marię Annę Keller, córkę perukarza. Właściwie Maria Anna była drugą wybranką – wolał poślubić jej siostrę. Małżeństwo okazało się nieszczęśliwe i nie doczekało się potomstwa. Haydnowi przypisuje się utrzymywanie kilku związków pozamałżeńskich.
Kolejnym skokiem w karierze była wieloletnia praca w roli kapelmistrza na usługach bogatego rodu książęcego Esterházy w Eisenstadt. Od roku 1768 Haydn pracował także w letnim pałacu Esterházych w Fertöd (Węgry). Często odwiedzał Wiedeń, spotkał tam m. in. Mozarta w jego mieszkaniu (np. w roku 1785), w dzisiejszym Domu Mozarta w Wiedniu i wstąpił do tej samej loży wolnomularskiej co Mozart („Zur wahren Eintracht“ - „Prawdziwej jedności”).
W 1790 r. Haydn przyjął korzystną finansowo propozycję niemieckiego impresario Johanna Petera Salomona, aby udać się do Anglii i poprowadzić wykonaniem symfonii z wielką orkiestrą. W odpowiedzi na uwagę Mozarta, że nie mówi po angielsku, Haydn stwierdził: „Mój język jest zrozumiały na całym świecie!”.
Przyjazd Haydna do Anglii w dniu 1 stycznia 1791 wzbudził wielkie emocje – tak samo jak fakt powitania go wyraźnym ukłonem przez księcia Walii na dworskim balu w St. James Palace. Koncerty Haydna stały się wielkim wydarzeniem towarzyskim.
Haydn opuścił Wyspę Brytyjską dopiero pod koniec czerwca 1792 roku, po ukończeniu dwóch udanych serii koncertów. Droga do Wiednia prowadziła przez Bonn, gdzie poznał niezwykle utalentowanego, młodego Ludwika van Beethovena (1770-1827).
W 1793 roku Haydn zakupił domek na ówczesnych przedmieściach przy Obere Windmühle/Kleine Steingasse 73 (obecnie dom Haydna przy Haydngasse) i zamieszkiwał tam do 1797. Tu powstały oratoria „Stworzenie świata“ i „Pory roku“.
Późne lata życia Haydn spędził ponownie w Wiedniu, gdzie w roku 1808 nastąpiło jego ostatnie publiczne wystąpienie.
W marcu 1808 roku stary mistrz został wniesiony na fotelu na ostatnie publiczne wystąpienie w auli Starego Uniwersytetu (obecnie Akademii Nauk, 1., Dr.-Ignaz-Seipel-Platz 2), gdzie uczestniczył w wykonaniu jego oratorium „Stworzenie świata”. Jednym z gości był Ludwik van Beethoven.
31 maja 1809 Joseph Haydn zmarł w spokoju w obecnym Domu Haydna, gdzie przez wiele lat opiekowali się nim gospodyni domu i osobisty sekretarz Johann Elßler, ojciec słynnej tancerki Fanny Elßler. Nawet w podeszłym wieku Haydn prawie codziennie nucił melodię hymnu cesarskiego.
