Please choose Language or Country
or

Oostenrijkse koffiehuiscultuur

Neerstrijken, je helemaal ontspannen en je door de kelner laten verwennen - met een kleine espresso in het koffiehuis. Dit instituut belichaamt een stuk Weens levensgevoel, dat ook buiten de hoofdstad zijn fans gevonden heeft.
Paar in einem Wiener Kaffeehaus © Österreich Werbung /  Ilgner Paar in einem Wiener Kaffeehaus © Österreich Werbung / Ilgner

Hoe is deze traditie ontstaan?

Dan moeten we terug naar het eind van de 17e eeuw. Toen besloot de Armeniër Diodato in Wenen het allereerste koffiehuis te openen. Het koffiehuis had toen al vele tradities, die je er vandaag de dag nog steeds kunt terugvinden: een glas water bij de koffie, een biljardtafel, de mogelijkheid om te kaarten en de vele nationale en internationale kranten die je er als gast kunt lezen.

In 1788 opende Martin Diegand voor het eerst een 'concert-café'. Velen bezochten graag de concerten en daarmee natuurlijk ook de koffiehuizen. Het is dan ook verwonderlijk dat beroemde componisten als Mozart, Beethoven, Johann Strauß senior en Johan Lanner hier graag hun werken opvoerden. Aan het eind van de 19e en begin 20e eeuw begon de koffiehuisliteratuur zich te ontwikkelen. De architectonische juweeltjes uit de Jugendstilperiode zorgden er toen al voor dat de koffiehuizen een tweede huis waren voor talrijke schrijvers, zoals Alfred Polgar, Anton Kuh of Karl Kraus, die hier hun briljante ideeën op papier zetten.

Zoveel soorten! Een kleine selectie

  • Mokka: sterke, zwarte koffie
  • Melange: gewone koffiesoort, met warme melk en veel melkschuim
  • Brauner: klein of groot: zwarte koffie met melk
  • Einspänner: in een glazen mok geserveerde zwarte koffie met 
    slagroom en poedersuiker
  • Espresso: groot of klein: zwarte koffie uit de espressomachine
  • Fiaker: in een glas geserveerde mokka, met rum of cognac
  • Franziskaner: melange, zeer licht, met slagroom en chocoladeschilfers
  • Koffie "Blondl": aangelengde mokka met koffieroom, honing, een scheutje abrikozenlikeur, een toefje slagroom en geroosterde kruimels
  • Koffie "Verkeerd": kleine mokka, met een laagje opgeschuimde warme melk
  • Kapuziner: zwarte koffie met een paar druppels room
  • Maria Theresia: dubbele mokka met appelsienenlikeur, slagroom en chocoladeschilfers
  • Schwarzer: groot of klein: zwarte koffie zonder melk
  • IJskoffie: koude koffie met vanille-ijs, slagroom en chocoladevlokken

Weense koffiehuizen

Tot op de dag van vandaag getuigen de kostbare arabesken, aureolen en ornamenten van de pracht en praal van vroegere tijden. Versleten en donker van ouderdom geven zij het koffiehuis zijn belangrijkste ingrediënt: sfeer. De inwoners van Wenen hebben het koffiedrinken tot cultuur verheven en uitgebouwd tot een allesomvattend levensgevoel– een gevoel, dat je als bezoeker in de vele traditionele huizen ook nu nog kunt ervaren.

In 1685 opende het eerste Weense koffiehuis en meer dan 300 jaar later is het 'Kaffeehaus' een instituut dat met geen enkel ander in de wereld te vergelijken is. Het oudste koffiehuis van Wenen – geopend in 1824 – is het Café Frauenhuber. Ooit heeft Wolfgang Amadeus Mozart daar het succes van zijn composities getest en Ludwig van Beethoven speelde er zijn tafelmuziek. Ook een bezoek aan het Café Sperl is zeker de moeite waard: Met een interieur dat doet denken aan de 19e eeuw, biljarttafels en een grote waaier aan kranten neemt dit koffiehuis je mee naar de tijd van het Fin-de-siècle.

Ook talrijke schrijvers zoals Egon Erwin Kisch, Alfred Polgar of Arthur Schnitzler gebruikten het koffiehuis als een verlengde van de huiskamer: Het koffiehuis bood de mogelijkheid om te werken zonder zich eenzaam ze voelen. Ze konden zich daar bovendien laten opbellen en ze waren altijd van alle gebeurtenissen op de hoogte. Onder andere het Café Hawelka of het Café Central in het mooie Palais Ferstel waar belangrijke schrijvers en kunstenaars langs kwamen. Het Café Landtmann deed toen, en ook nu, dienst als het centrale ontmoetingspunt voor kopstukken uit de economie en de politiek.

In de zomer kun je in mooie binnentuinen (Schanigärten) genieten van koffie en taart. Onder één van de oudste zonneschermen van Wenen, voor het Café Prückel aan de Stubenring, geniet je van het uitzicht op de bedrijvigheid op straat. In de tijd van keizerin Maria Theresia kreeg de Italiaan Gianni Tarroni voor het eerst de toelating, om tafels en zetels in de open lucht voor zijn koffiehuis op te stellen – “Giannis Garten” werd al snel veranderd in “Schanigarten”.

Koffiehuizen in Wenen

Die Bohne Tirols in Kufstein © www.inntalbilder.de / Carsten Lohr Die Bohne Tirols in Kufstein © www.inntalbilder.de / Carsten Lohr

Tirol: "Das KaffeeHaus" in Kufstein

Je vindt het gezellige “KaffeeHaus” in de Klinkstraße, direct onderaan de vesting in Kufstein.Het interieur, zoals de vloeren en trapjes, deels afkomstig uit boerenhuizen van de omgeving, bestaat uitsluitend uit oud hout. Op de begane grond kunnen gasten zich zelf bedienen met koffie en gebak. De koffie is afkomstig van de huiskoffiebranderij net naast de bar, het gebak is zelfgemaakt. Via de krakerige treden kun je naar de andere verdiepingen. Tussen originele muren uit leistenen nodigen verschillende zitplaatsen, gaande van oorfauteuils tot lederen sofa’s, uit tot een gezellig onderonsje.

Gerrold Hells grootste inbreng is de machine, gemaakt op een Italiaanse oude bouwwijze, waarin hij geselecteerde bonen tot huismerk verwerkt. Zijn koffie wordt onder de firmanaam “Die Bohne Tirols” geproduceerd. De koffie is verkrijgbaar in de soorten “Kaffunzel mild” en de espresso-variant “Kaffunzel stark”.

Das KaffeeHaus


 
Kuchendame im Cafe Tomaselli © Cafe Tomaselli / Peter Steffny Kuchendame im Cafe Tomaselli © Cafe Tomaselli / Peter Steffny

SalzburgerLand: Koffiehuis Tomaselli in Salzburg

Het aan de Oude Markt gelegen Café Tomaselli in Salzburg wordt al 150 jaar door de familie Tomaselli gerund. De levendige geschiedenis, de unieke ligging en de heerlijke zoete lekkernijen en koffiespecialiteiten zorgen voor de charme van dit huis. Voor veel schrijvers en intellectuelen werd Tomaselli in de 2e helft van de 20e eeuw een tweede thuis, waar ze schreven, afspraken met mensen, de krant lazen of schaak speelden – onder hen bijvoorbeeld Heinrich Waggerl, Peter Rosei en Thomas Bernhard. Wolfgang Amadeus Mozart zou in Tomaselli al van zijn “amandelmelk” genoten hebben.
Hier maak je kennis met twee bijzondere beroepsgroepen. Aan de ene kant de “Kuchendame”, die in haar witte schort een bijzondere keuze aan zoete lekkernijen serveert. Aan de andere kant de “Kaffeehaus Ober” met een elegant vlinderstrikje en smoking, die altijd een vriendelijk “Grüß Gott” voor je klaar heeft en jou de juiste koffie weet te schenken.

Café Tomaselli
Salzburg


 
Altwiener Kaffeehausflair im Café Traxlmayr in Linz © Café Traxlmayr Altwiener Kaffeehausflair im Café Traxlmayr in Linz © Café Traxlmayr

Oberösterreich: KoffiehuisTraxlmayr in Linz

Het Café Traxlmayr in het centrum van Linz, vormgegeven door Mauritz Balzarek, een leerling van Otto Wagner, laat zich in volle glorie zien, maar behoudt toch de vanouds gevestigde flair. Het Traxlmayr komt in veel literaire werken als achtergrondscène voor en is ook vandaag nog een ontmoetingsplaats voor diverse maatschappelijke gebeurtenissen zoals lezingen en concerten. Met een dagelijks middagsmenu en heerlijke gebakjes heeft het Traxlmayr voor elke gast iets te bieden. Een bijkamertje met een biljarttafel en schaak- en kaartspel zorgt voor de nodige ontspanning.

Bijzonder is ook de ligging: De bezoekers “slurpen” hun koffie op het uitgestrekte terras aan de Linzer Promenade – met uitzicht op het Linzer Landhaus, niet ver van de duivenmarkt. Daar werd het café in 1838 door Josef Hartl voor het eerst geopend.

Café Traxlmayr
Linz


 
One of Vienna's most famous coffeehouses - the Cafe Sacher © Hotel Sacher Wien One of Vienna's most famous coffeehouses - the Cafe Sacher © Hotel Sacher Wien

Steiermark: Koffiehuis Sacher in Graz

Wijnbar, koffiehuis & restaurant – het koffiehuis Sacher in Graz heeft veel meer te bieden dan alleen koffie. De traditie van het koffiehuis Sacher in Graz alomtegenwoordig: Temidden van het elegante interieur met oude beelden en foto’s en het vakkundig behangwerk aan de muren kan je op de rode satijnen meubels vorstelijk tafelen. De ontbijtvariaties gaan van Weense gebakjes tot klassiekers uit de Sacher-keuken en bieden een brede waaier van Oostenrijkse traditionele gerechten. Op de drankkaart staan koffie-, thee- en chocoladespecialiteiten, in de wijnbar worden bovendien delicate snacks geserveerd.

In de Sacher-shop direct ernaast heb je bovendien de mogelijkheid om specialiteiten van het huis in te slaan – van de wereldberoemde Sacher-taart in een passende geschenkbox tot de geraffineerde Bade-Pralinen, op basis van een Sachers recept.

Koffiehuis Sacher Graz
Sacher koffiehuizen in Oostenrijk
Graz


 

Voor fijnproevers

Informatie over Oostenrijk

Onze Oostenrijk-experts staan graag met persoonlijk advies voor je klaar. Voor al je vragen over een vakantie in Oostenrijk kun je mailen naar:

We beantwoorden vragen in het Duits of Engels!

Newsletter

Wil je regelmatig gratis actuele vakantietips, aanbiedingen, evenementen en prijsvragen over en in Oostenrijk?

Newsletter

Brochures uit Oostenrijk

Bekijk en download de mooiste brochures.

  Brochures downloaden

Copright foto's

Het doel van de twee websites www.austria.info en www.austriatourism.com is het promoten van Oostenrijk als vakantiebestemming.