Sigmund Freud
Ojciec psychoanalizy – między codziennością Wiednia, kozetką a historią kultury
Sigmund Freud urodził się w 1856 roku we Freibergu na Morawach. Już w 1859 roku przeniósł się wraz z rodziną do Wiednia, miasta, które miało trwały wpływ na jego sposób myślenia. Po ukończeniu gimnazjum studiował medycynę na Uniwersytecie Wiedeńskim, uzyskał tytuł doktora w 1881 roku i pracował jako lekarz w Szpitalu Ogólnym w Wiedniu.
Pobyt studyjny w Paryżu u Jeana-Martina Charcota w 1885 roku zmienił spojrzenie Freuda na chorobę i psychikę. Po powrocie do Wiednia osiadł jako lekarz i zaczął podążać nowymi ścieżkami w rozumieniu ludzkiej psychiki. Już w 1882 roku potajemnie zaręczył się z Marthą Bernays. Ponieważ Freud nie miał jeszcze zabezpieczenia finansowego, a Martha nie miała posagu, oboje musieli na ślub poczekać kilka. Długi okres narzeczeństwa zaowocował intensywnym związkiem na odległość, który opierał się głównie na korespondencji. Z tego okresu zachowało się ponad tysiąc listów, które dają wgląd w osobiste przemyślenia Freuda. Mieli razem sześcioro dzieci, w tym Annę Freud, która później sama zyskała międzynarodowe uznanie i kontynuowała dzieło swojego ojca.
Przez prawie pięćdziesiąt lat Freud mieszkał i pracował przy ulicy Berggasse 19, w 9. dzielnicy Wiednia. Adres ten stał się centrum jego myśli. W tych pomieszczeniach powstały teksty takie jak „Interpretacja snów”, opublikowana około 1900 roku, która traktowała sen jako klucz do nieświadomości. Kozetka, na której leżeli jego pacjenci, stała się symbolem psychoanalizy i metody swobodnych skojarzeń. Tezy Freuda spotkały się z międzynarodowym zainteresowaniem, ale także z oporem – zwłaszcza ze względu na jego nacisk na seksualność jako podstawowy popęd psychiczny. Mimo to jego praca zyskała uznanie: w 1902 roku został mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1919 roku profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Wiedeńskiego. W 1924 roku miasto Wiedeń nadało mu honorowe obywatelstwo, a w 1930 roku otrzymał nagrodę Goethego miasta Frankfurtu.
W 1938 r. prześladowania ze strony nazistów zmusiły Sigmunda Freuda do emigracji do Londynu. Tam zmarł 23 września 1939 r. Jego dzieło ma wpływ daleko wykraczający poza medycynę: literatura, sztuka, film i filozofia do dziś czerpią z idei ojca psychoanalizy. Podstawy tej teorii powstały w Wiedniu – mieście, które do dziś w szczególny sposób łączy naukę, życie codzienne i kulturę.
W 1895 roku, na wzgórzu Bellevuehöhe w Lesie Wiedeńskim, Freud wpadł na przełomowy pomysł dotyczący interpretacji snów.
Sigmund Freud w kadrze
„Biografowie niech się męczą, nie chcemy im tego ułatwiać. Niech każdy ma rację co do swoich poglądów na temat „rozwoju bohatera”, cieszę się już, jak będą się mylić”.
list Freuda do żony, Marthy Bernays
Śladami Freuda w Austrii
To tu rodziła się psychoanaliza
Muzeum Sigmunda Freuda w Wiedniu
Dzwonek do drzwi, klatka schodowa, wreszcie drzwi: wizyta w Muzeum Freuda w Wiedniu rozpoczyna się w miejscu, gdzie Sigmund Freud przyjmował gości. Sigmund Freud mieszkał przy ulicy Berggasse 19 przez prawie pół wieku – tutaj myślał, pracował i pisał. Zachowane w oryginalnym stanie pomieszczenia pozwalają dziś zajrzeć do codziennego życia między rodziną, badaniami naukowymi a życiem miejskim. Od czasu renowacji w 2020 roku po raz pierwszy dostępne są wszystkie pomieszczenia, od poczekalni po prywatne pokoje mieszkalne. Fotografie, przedmioty i osobiste ślady opowiadają o życiu i pracy ojca psychoanalizy – oraz o powstaniu jego idei dotyczących interpretacji snów. Nawet bez oryginalnej kanapy, która obecnie znajduje się w Londynie, świat pracy Freuda pozostaje obecny – dzięki smartfonowi można ją wirtualnie przenieść z powrotem na jej pierwotne miejsce za pomocą rzeczywistości rozszerzonej.
Uzupełnieniem muzeum jest największa w Europie biblioteka poświęcona psychoanalizie, instytut badawczy oraz zmieniające się wystawy czasowe i sztuka współczesna w sali wystawowej.