Wolfgang Amadeusz Mozart
Z Salzburga do Wiednia: Mozart jako cudowne dziecko, kompozytor i ikona wiedeńskiej klasyki
Introduction
Wolfgang Amadeus Mozart uchodzi za cudowne dziecko – już w wieku pięciu lat komponował, a rok później podróżował po Europie, najczęściej w towarzystwie swojej siostry Nannerl. Jego muzyka otwierała przed nim drzwi do pałaców arystokratycznych, zaprowadziła go do Paryża i Londynu, czyniąc go jednym z najbardziej znanych Europejczyków swoich czasów. W zaledwie 35 lat życia stworzył 626 dzieł: symfonie, koncerty, muzykę kameralną, kościelną oraz opery, w tym „Eine kleine Nachtmusik” i do dziś uwielbiany „Czarodziejski flet”.
Listy Mozarta ukazują człowieka pełnego życia i pasji, impulsywnego, który balansował między dyscypliną a chaosem. Rodzina nazywała go „Wolferl” – dziecko komponujące na małym przenośnym fortepianie, z plecakiem pełnym podręczników gramatyki, eleganckich strojów na występy, herbaty, cukru i apteczki podróżnej. Podróże oznaczały długie godziny spędzone w powozach, często po wyboistych drogach. Łącznie Mozart odbył 17 takich wypraw, spędzając w podróży niemal dziesięć lat swojego życia.
W tym czasie powstały opery, które zapisały się w historii muzyki: „Idomeneo” miało premierę w 1781 roku w bawarskim teatrze Cuvilliés w Monachium i uznawane jest za jego pierwszą wielką operę. W Wiedniu wystawił swoje słynne opery Da Ponte w Burgtheater: „Wesele Figara” zadebiutowało tam w 1786 roku, „Così fan tutte” w 1790 roku, a „Don Giovanni” premierę miał w 1787 roku w Gräflich Nostitzschen Nationaltheater w Pradze. Krótko przed śmiercią, w 1791 roku, w Wiedniu odbyła się premiera „Czarodziejskiego fleta” w teatrze auf der Wieden.
Mozart muzycznie kształtował się w Salzburgu, swoim rodzinnym mieście i pierwszym miejscu pracy, a w Wiedniu osiągnął dojrzałość twórczą, która uczyniła go jednym z najważniejszych kompozytorów wiedeńskiej klasyki. W Domgasse 5, dzisiejszym Mozarthaus Vienna, przeżywał najbardziej twórczy okres swojego życia. To tam powstały symfonie, muzyka kościelna, kwartety smyczkowe i jego niedokończone Requiem. Jako niezależny artysta Mozart osiągał średni roczny dochód wynoszący 5 000 guldenów – dziś odpowiadałoby to około 150 000 euro.
Jednak pozostawał przede wszystkim człowiekiem: impulsywnym, dowcipnym, chaotycznym i pełnym radości życia. Jego listy odsłaniają prawdziwe oblicze Mozarta – żartownisia, przyjaciela, brata. Pił mleko migdałowe w kawiarni Tomaselli w Salzburgu, grał w kręgle z siostrą Nannerl, próbował ciemnego piwa w Stieglbräu i cieszył się towarzyskimi wieczorami.
Przyjaźń z Josephem Haydnem przyniosła mu ogromne uznanie. Haydn nazywał go największym kompozytorem, jakiego kiedykolwiek poznał. Obaj łączyło także członkostwo w loży masońskiej – kręgu poświęconym sztuce, oświeceniu i wymianie myśli.
Ostatnie dziesięć lat życia Mozart spędził w Wiedniu. Tutaj ożenił się w katedrze św. Szczepana, tutaj urodziły się jego dzieci i tutaj zmarł w 1791 roku. Wokół jego życia i nagłej śmierci narosło wiele spekulacji. Krótko przed śmiercią Mozart sugerował, że został otruty, jednak naukowcy wykluczyli taką możliwość. Jego muzyka do dziś zachwyca i porusza ludzi na całym świecie – zarówno w operach, jak i w miejscach, w których tworzył w Austrii.
Salzburger Mozartkugel występuje w wielu wariantach – ale tylko cukiernia Fürst produkuje oryginał: środek marcepanowy, otoczony nugatem i gorzką czekoladą.
Mozart w kadrze
Podróżowanie i edukacja
... Mozart miał zaledwie 35 lat i spędził dziesięć z nich w podróży? Mozart wiele czasu spędził w trasach koncertowych po Europie, był na przykład we Francji i Anglii.
... podróżowanie w czasach Mozarta było uciążliwe i powolne? Podróż powozem konnym z Salzburga do Wiednia mogła trwać nawet tydzień.
... w trasach towarzyszył Mozartowi "podróżny fortepian"? Ten mały fortepian sceniczny miał zaledwie 90 cm szerokości i 31 cm głębokości - i był idealny do komponowania podczas podróży.
... Mozart wszędzie zabierał ze sobą literaturę, przewodniki turystyczne i podręczniki gramatyki? Wykorzystywał swoje podróże do nauki nowych języków i dalszej edukacji.
... ojciec Leopold Mozart zawsze miał przy sobie listy polecające? Pomagały mu w nawiązywaniu nowych kontaktów, znajdowanu zakwaterowania i uprzyjemniały podróżowanie.
Miłość, przyjaźń i sukces
... Mozart spędził swój najbardziej produktywny czas przy Domgasse 5 w Wiedniu? Tutaj, w dzisiejszym Mozarthaus Vienna, stworzył wiele ze swoich najsłynniejszych dzieł.
... roczne zarobki Mozarta wynosiły średnio 5000 florenów (około 150 000 euro)? Pomimo trudności finansowych, był w stanie utrzymać się jako szanowany pianista i kompozytor.
... Mozart zdecydował się ożenić z miłości zamiast szukać kandydatki szlacheckiego pochodzenia? Pomimo przynależności do szlachty, Mozart ożenił się z Constanze Weber z rodziny muzyków.
... Mozart i Joseph Haydn nawiązali bliską przyjaźń w 1781 roku? Różnica wieku między nimi wynosząca 24 lata nie była dla nich przeszkodą; obu połączyła głęboka miłośc do muzyki.
... kobiety odegrały ważną rolę w życiu Mozarta? Mówi się, że Mozart miał wiele bliskich relacji z innymi kobietami oprócz swojej żony.
Życie i śmierć
... Mozart spędził ostatnie dziesięć lat swojego życia w Wiedniu? Tam się ożenił, urodziły się jego dzieci i ostatecznie tam zmarł.
... Mozart myślał, że został otruty na krótko przed śmiercią? Wyraził takie podejrzenie, ale badania naukowe obaliły tę teorię.
... wiele plotek i legend krąży na temat nagłej śmierci Mozarta? Tajemnicza śmierć i życie kompozytora doprowadziły do licznych spekulacji.
... Mozart został pochowany w Wiedniu Jego grób znajduje się na cmentarzu St. Marx, ale dokładna lokalizacja nie jest znana.
Wydarzenia związane z Mozartem przez cały rok
Wiedeńska muzyka klasyczna
Klasycyzm wiedeński (1770-1830) to styl europejskiej muzyki artystycznej. Należą do niego kompozytorzy Joseph Haydn, Wolfgang Amadeusz Mozart i Ludwig van Beethoven.
Lata następujące po przeprowadzce Mozarta do Wiednia były decydujące dla rozwoju klasycyzmu wiedeńskiego. To właśnie tutaj Joseph Haydn i Mozart wymieniali się artystycznymi pomysłami i inspirowali się nawzajem do komponowania nowych kwartetów smyczkowych i symfonii jako popularnego wówczas gatunku.
Przy okazji: dziś w Wiedniu każdego wieczoru 10 000 fanów muzyki słucha muzyki klasycznej na żywo - to unikat na skalę światową.