Szukaj
    • Salzkammergut Bad Ischl - Kaiservilla widok zewnętrzny / Kaiservilla Bad Ischl
      media_content.tooltip.skipped

    Franciszek Józef I i Sissi – co oznacza żyć jak cesarz?

    Fakt, że Austriacy mają skłonność do nostalgii, wynika prawdopodobnie z tego, że na każdym kroku widać imperialną przeszłość. Odkryj ścieżki, jakimi podążali w Austrii Franciszek Józef I i Sissi!
     #realAustria

    Pałac Hofburg w Wiedniu
    media_content.tooltip.skipped

    Arystokratyczna codzienność cesarza Austrii

    Chociaż Austria jest republiką już od 1918 roku, w życiu codziennym wciąż widać niezliczone relikty z czasów monarchii, – co znajduje również odzwierciedlenie w zamiłowaniu do różnego rodzaju tytułów, m.in.: w Austrii wysokich rangą urzędników w ministerstwach określa się mianem Hofrat (pol. radca dworu). Osoby, które same nie wypracują sobie tego tytułu, mogą otrzymać go również od Prezydenta Federalnego. Nawiasem mówiąc, prezydent mieszka tam, skąd także cesarze kierowali swoim światowym imperium: w skrzydle Leopolda w zamku Hofburg. Ale także z dala od wielkiej polityki kultura dawnej monarchii jest nadal wszechobecna. Na przykład w muzyce. Marsz Radetzkiego można śmiało nazwać nieoficjalnym hymnem Austriaków. Kompozycja napisana na cześć generała o tym samym nazwisku jest corocznie wykonywana na Koncercie Noworocznym Filharmoników Wiedeńskich, przy którym widownia entuzjastycznie klaszcze wraz z orkiestrą. W programie regularnie pojawia się również inny utwór, Cesarski Walc Johanna Straussa. Te utwory grane są również co roku 18 sierpnia, kiedy całe Bad Ischl ubrane w historyczne stroje świętuje urodziny Franciszka Józefa I.

    Obraz Elżbiety I i Franciszka Józefa I w ich młodości

    10 faktów o Habsburgach

    media_content.tooltip.skipped
    • Początek panowania
      1273
    • Koniec panowania
      1918
    • Liczba cesarzy i królów
      24
    • Cesarz, który służył najdłużej
      Franciszek Józef I w latach 1848-1916
    • Ostatni cesarz
      Karol I (1916-1918)
    • Najskuteczniejszy dowódca
      Książę Eugeniusz Sabaudzki (1663-1736)
    • Zamek rodowy
      Habsburg w kantonie Aargau, Szwajcaria
    • Rezydencja
      Hofburg, Wiedeń
    • Letnia rezydencja
      Pałac Schönbrunn, Wiedeń (od 1696 r.)
    • Rodzinny grób
      Krypta Kapucynów, Wiedeń

    Imperium Habsburgów – cesarstwo Franciszka Józefa I

    Habsburgowie doszli do władzy w wyniku kryzysu. Gdy Święte Cesarstwo Rzymskie pogrążyło się w kryzysie bez przywódcy, w 1273 roku Rudolf I Habsburg został wybrany na cesarza. Mało kto przewidywał mu wielką przyszłość. Ale dzięki zwycięstwu w bitwie pod Dürnkrut w 1278 roku Rudolf umocnił swoją władzę i położył podwaliny pod imperium, które miało przetrwać 645 lat.

     „Niech inni prowadzą wojny, ty, szczęśliwa Austrio, zawieraj małżeństwa” To słynne powiedzenie charakteryzuje rozwój Habsburgów poprzez politykę zawierania małżeństw. Kiedy cesarz Maksymilian I poślubił swoje dzieci z władcami Aragonii i Kastylii, utorowało to drogę Habsburgom do objęcia hiszpańskiego tronu. Ale rządy Habsburgów ukształtowały nie tylko strategiczne małżeństwa, lecz też niezliczone wojny. Również Maria Teresa (1717-1780) musiała prowadzić wojny, m.in. przeciwko Prusom, ale umocniła pozycję Habsburgów w Europie i zapewniła dynastii przetrwanie. Ponadto urodziła aż 16 dzieci.

     W 1804 roku cesarz Franciszek I założył Cesarstwo Austriackie, które w 1867 roku zostało przeniesione do monarchii austro-węgierskiej przez cesarza Franciszka Józefa I. Ale Franciszek Józef musiał także toczyć liczne wojny: ostatnia, I wojna światowa, ostatecznie doprowadziła w 1918 roku do końca monarchii naddunajskiej.

    Klejnoty architektoniczne Habsburgów

    Liczne budynki opowiadają o długiej cesarskiej historii Austrii. Wyruszamy w poszukiwaniu śladów cesarza Franciszka Józefa I i nie tylko: w tych miejscach wciąż można zobaczyć i poczuć pełne przepychu czasy monarchii naddunajskiej w Austrii.

    •                     Pałac Schönbrunn / Schloß Schönbrunn
      media_content.tooltip.skipped

      Lato w cesarskim stylu

      Poczuj się beztrosko jak cesarz w pałacu Schönbrunn i przejdź się po niekończących się ogrodach. Dynastia władców Habsburgów z Franciszek Józefem I na czele miała tutaj swoją letnią rezydencję.
      Pałac Schönbrunn
    •                     Muzeum Wozowni Cesarskiej w Wiedniu
      media_content.tooltip.skipped

      Podróżuj jak Habsburgowie

      Tuż za rogiem: wspaniałe powozy i karoce Habsburgów. „Ścieżka Sisi” wiedzie śladami dużo podróżującej cesarzowej Sisi.
      Muzeum Wozowni Cesarskiej Wagenburg
    •                     Pałac Hofburg w Wiedniu
      media_content.tooltip.skipped

      Centrum władzy z urokiem

      Największy zamek na świecie i dawna siedziba władz Habsburgów: podróż z Apartamentów Cesarskich do Hiszpańskiej Dworskiej Szkoły Jazdy Konnej.
      Hofburg
    •                     Kościół cesarski w Innsbrucku
      media_content.tooltip.skipped

      Kościół Schwarz-Mander

      Zanurz się w mistycznym świecie „ostatniego rycerza”: obok grobu cesarza Maksymiliana I. stoi 28 imponujących figur z brązu, „Czarnych Mężów”.
      Innsbruck
    •                     Widok z zewnątrz na Muzeum Albertina w Wiedniu / Albertina
      media_content.tooltip.skipped

      Zachwycające dzieła sztuki od średniowiecza do współczesności

      Na ekskluzywnych wystawach w tym muzeum odwiedzający zdumiewają się za każdym krokiem. Dawne komnaty paradne Habsburgów to miejsce prawdziwie godne polecenia.
      Albertina
    •                     Pałac Belwederski, Wiedeń
      media_content.tooltip.skipped

      Letni pałac księcia

      Podobno w letniej rezydencji księcia Eugeniusza żył kiedyś oswojony lew. Dziś główną atrakcję stanowi największa na świecie kolekcja malarstwa Gustava Klimta.
      Belvedere
    Willa Lehar, Salzkammergut Bad Ischl

    Wakacje w stylu cesarskim

    media_content.tooltip.skipped

    Pragnienie ucieczki na łono natury

    Kto w Bad Ischl spaceruje promenadą wzdłuż rzeki Traun może poczuć się jak cesarz Franciszek. Deptak wiedzie obok hotelu Austria, w którym niegdyś mieszkała cesarska rodzina i gdzie Franciszek Józef I zaręczył się ze swoją Sisi. Chwila odpoczynku w kawiarnio-cukierni Zauner: przy filiżance kawy i porcji słynnego czekoladowego delikatesu tzw. Zaunerstollen możesz poczuć się niczym część dawnej wiedeńskiej śmietanki, która działała według motto „patrz i daj się zobaczyć”.

     

    Letni wypoczynek. W tamtych czasach oznaczało to podróż do miejsca, w którym również cesarz Franciszek rozkoszował się urokami lata. Miejsca, które odwiedzał, szybko stawały się popularnymi destynacjami. Na przykład Baden, gdzie w latach 1796-1834 cesarz Franciszek Józef I korzystał z leczniczego działania źródeł siarkowych. Albo miejscowość Bad Gastein w Ziemi Salzburskiej, gdzie Franciszek Józef wielokrotnie spotykał się z królem pruskim Wilhelmem I i korzystał z zabiegów uzdrowiskowych z wykorzystaniem alpejskiej wody zdrowotnej. Jednak najpopularniejszym miejscem na letni wypoczynek był dla monarchy bez wątpienia Bad Ischl: Franciszek Józef Habsburg wybrał to miejsce aż 83 razy (!) na letni wypoczynek, udawał się tam na polowania, korzystał z kuracji słoną wodą i poświęcał się cesarskiej pracy.

    Magia letniego wypoczynku śladami cesarza Franciszka i Sissi

    • Bad Ischl ukształtowało całe życie cesarza Franciszka Józefa I. Nawet sam fakt narodzin zawdzięcza prawdopodobnie miastu nad Traun, bo po wielu poronieniach jego bezdzietni rodzice spróbowali szczęścia lecząc się w leczniczej solankowej wodzie Ischl – niedługo potem urodził się Franciszek Józef. Preferowane przez cesarza letnie oazy szybko stawały się popularnymi letnimi kurortami. Bo za cesarzem Franciszkiem podążało wielu naśladowców: najpierw arystokracja, potem bogaci baronowie przemysłowi, a na końcu burżuazja. Powstawały hotele, wille, kawiarnie, kasyna i promenady, na których spacerowały austriackie gwiazdy i obserwatorzy z całej Europy.

    • Co więcej, także wielu artystów odkryło magię letniego wypoczynku poza miastem. Franz Lehár, Johann Strauss, Robert Stolz i Franz Werfel lubili przebywać w Ischl, Johannes Brahms chętnie jeździł do Altaussee, podczas gdy Gustav Klimt szukał spokoju i inspiracji nad brzegiem jeziora Attersee. Nie mniej popularne były Semmering oraz miejscowości Payerbach i Reichenau w Alpach Wiedeńskich, oddalone zaledwie o godzinę jazdy pociągiem od stolicy.

      We wszystkich tych miejscach do dziś czuć lekkość letniego wypoczynku i imperialny splendor przeszłości. Zbudowane wówczas hotele należały do najbardziej ekskluzywnych w Europie i do dziś wyglądają jak cesarskie pałace. Ostatecznie ówcześni turyści nie chcieli być gorsi od swojego wspaniałego wzoru do naśladowania i także pragnęli spędzić urlop jak ich cesarz Franciszek.

    Wszystko gra?

    Wiedeński dystans często przechodzi w wiedeński humor. A w dzisiejszym wiedeńskim humorze często czuć ironiczne, czasem ordynarne, a czasem filozoficzne nuty. Jeśli chcesz mówić jak wiedeńczyk, poniższe słowa mogą Ci się przydać.

    • 15 razy ironia po wiedeńsku:

      • Ansapanier (Einserpanier): najlepsze ubranie, niedzielna garderoba
      • Flohdackn: pies
      • Friedhofsjodler: kaszleć
      • Gugaschecken: piegi
      • Harmonika: portfel kelnera
      • Herzkasperl: zawał serca
      • Holler: nonsens
      • Kramuri: bałagan
      • Leiwand: znakomicie, świetnie
      • Ohrwaschlkaktus: osoba z odstającymi uszami
      • Ozwickter (Abgezwickter): osoba niskiego wzrostu
      • Reiseachterl: ostatni kieliszek wina, jako rozchodniaczek
      • Reparaturseidl: pierwsza szklanka piwa na kacu
      • Schlawiner: podejrzany, niegodny zaufania typ
      • Zwutschkerl: mały człowiek, dziecko
    • 10 terminów z życia miłosnego wiedeńczyków:

      • Anbandeln: flirtować, podrywać
      • Busserl: buziak
      • Goscherl: pieszczotliwie o „ustach”
      • Gschpusi: związek, flirt
      • Gschwuf: przyjaciel, stały towarzysz
      • Habschi: kochanek
      • Herzibinki: ukochany
      • Menschanarrisch: szalona miłość
      • Pantscherl: romans, miłostka
      • Pariser: prezerwatywa
    • Wszystko, co cesarskie – także w języku

      Choć nie żyje od ponad 100 lat, jego wysokość wciąż jest na ustach Austriaków niemal codziennie: Gdy świeci słońce, Austriacy mówią o „Kaiserwetter (pol. cesarska pogoda)”, jeśli coś jest niesamowite, komentowane jest „Servas Kaiser! (pol. A niech to cesarzu!)”. Także dania imperialne są wszechobecne w kuchni wiedeńskiej: austriacki omlet cesarski Kaiserschmarren gotowane mięso Kaiserfleisch, kotlet cesarski Kaiserschnitzel, kajzerki Kaisersemmel, cesarska kawa z żółtkiem, miodem, cukrem i koniakiem Kaisermelange lub Kaiserbirn (zarówno, jako owoc, jak i jako likier) itp. Przymiotnik „cesarski” jest używany w Austrii, jako synonim słowa „doskonały”. Potocznie osoby wpływowe w życiu publicznym otrzymują najwyższe tytuły szlacheckie: od „Landesfürst” (starosta krajowy) przez „Ortkaiser” (burmistrz) do potentatów finansowych „cesarz nieruchomości” lub „cesarza kolejek linowych”.

    • Wiedeński urok

      Ci, którzy przyjeżdżają do Wiednia po raz pierwszy, będą zdumieni uprzejmością, której można tu doświadczyć. Zwyczaj, że kobietom przytrzymuje się drzwi lub pomaga w zakładaniu płaszcza, stał się drugą naturą wielu wiedeńczyków. Wiedeńczycy lubią też mówić „całuję rączki” lub „łaskawa pani”. Wiele z tych nieco przestarzałych, ale zawsze pełnych szacunku wyrażeń pochodzi z epoki imperialnej, – kiedy lud składał się z poddanych, a służbę uważano za najwyższą cnotę. Tylko w ten sposób można zrozumieć, dlaczego wiedeńczycy witają się „Habe d'Ehre” (pol. uszanowanie) i żegnają „Gschamsterdiener” (pol. najbardziej posłuszny sługa). Jednak wiedeński urok jest gatunkiem zagrożonym. Ci, którzy pragną go jeszcze doświadczyć, powinni udać się do jednej z tradycyjnych kawiarni jak Café Landtmann albo Café Central. Tutaj kelnerzy wciąż pielęgnują autentyczną etykietę – i sztukę przechodzenia od wiedeńskiego uroku do wiedeńskiego dystansu. Ale uwaga: każdy, kto zajdzie za skórę wiedeńczykowi, może szybko odczuć Wiener Grant (pol. gniew).

    Jeść jak Jego Wysokość Cesarz Franciszek i Sissi

    Powszechnie wiadomo, że jesteś tym, co jesz. Z tego punktu widzenia każdy w Austrii może poczuć się cesarzem, ponieważ wiele dań, które są dziś klasykami kuchni austriackiej, podawano także na cesarskim stole Franciszka Józefa I.

    •                     Gugelhupf
      media_content.tooltip.skipped

      Baba Gugelhupf

      Gugelhupf to klasyk kuchni austriackiej. Dzięki temu przepisowi staro-wiedeńska baba drożdżowa Germgugelhupf uda się szybko i łatwo.
      Do przepisu >>
    •                     Duszona wołowina Tafelspitz
      media_content.tooltip.skipped

      Tafelspitz - gotowana wołowina

      Dzięki temu przepisowi uda Ci się gotowana wołowina, która będzie smakować jak oryginał z Wiednia.
      Do przepisu >>
    •                     Kaiserschmarrn / Bad Goisern
      media_content.tooltip.skipped

      Austriacki omlet cesarski Kaiserschmarren

      Sekretna wskazówka dla smakoszy: Posyp omlet cukrem kryształem, wstaw do piekarnika i poczekaj aż się przemieni w karmel. 
      Do przepisu >>
    •                     Kulinarnie - Kawa Melange
      media_content.tooltip.skipped

      Kawa Kaisermelange

      Kawa, jako królewski napój o wyjątkowym smaku, który postawi Cię na nogi.
      Mały leksykon kawy
    •                     Kawa i tort Sachera
      media_content.tooltip.skipped

      Tort Sachera

      Aby polewa była gładka, wylej masę w odpowiedniej temperaturze jednym ruchem na ciasto. 
      Do przepisu >>
    • Ulubione potrawy cesarza Franciszka Józefa

      Apetyt cesarza Franciszka Józefa I był legendarny. Zwłaszcza, jeśli na stole pojawiało się jego ulubione danie, gotowana wołowina, cesarz nie potrafił się opanować. Gotowany w zupie udziec wołowy jadał z sosem szczypiorkowym, chrzanem jabłkowym, chrzanem chlebowym, pieczonymi ziemniakami i odrobiną gotowanych warzyw. Franciszek Józef I zjadał wszystko tak szybko, że wszystkich przy stole wręcz zatykało ze zdumienia. A ponieważ posiłek kończył się w momencie, gdy tylko cesarz skończył jeść, sporo osób było zmuszonych zaspokoić nienasycony głód później w pobliskim hotelu Sacher. Na szczęście w tym miejscu na zgłodniałych zawsze czekał gulasz, nawet gdy kuchnia była już zamknięta. Do dziś w wielu wiedeńskich restauracjach o każdej porze dnia i nocy można dostać „mały gulasz”. Oczywiście cesarz Franciszek Józef Habsburg lubił też węgierski gulasz wołowy z dużą ilością papryki i cebuli. Ponieważ cesarz wstawał o wpół do czwartej nad ranem, długi czas między śniadaniem a obiadem lubił łagodzić „drugim śniadaniem”. Jego ulubionym daniem – trudno w to uwierzyć, ale tak było – były frankfurterki, które cesarz Franciszek przede wszystkim za puszystą konsystencję i fakt, że były łatwo strawne.

    • Arystokratyczne desery cesarza Franciszka

      We wczesnych godzinach porannych cesarz lubił zjeść na śniadanie dwa lub trzy kawałki baby Gugelhupf. Skąd wzięła się dziwna nazwa tego smacznego ciasta o pięknym kształcie, wciąż pozostaje tajemnicą: słowo Gugel może pochodzić od chusty przekupek o tej samej nazwie, a słowo hüpfen (pol. skakać) podobno nawiązuje do drożdży znajdujących się w cieście. Cesarska kawa Kaisermelange pomagała cesarzowi się obudzić. Jest to mała, nieco rozcieńczona kawa zmieszana z żółtkiem jajka i dwiema łyżeczkami miodu.

       Sukces wiedeńskich słodkości z pewnością wynika również z faktu, że cesarz Franciszek Józef uwielbiał także proste masy z jajek, mąki, mleka i odrobiny cukru, takie jak puszysty omlet cesarski Kaiserschmarren. Istnieje wiele anegdot o tym, jak powstała ta słynna odmiana omletu: prawdopodobnie nigdy do końca się nie dowiemy, czy był to zwyczajnie nieudany, podarty omlet, czy też powstał w wyniku problemów „Sisi” z zębami.

    Cukiernicy z tradycjami

    Każdego, kto w czasach cesarza Franciszka Józefa osiągnął mistrzostwo, wynosząc tort Sachertorte, Zaunerstollen i tort lincki Linzer Torte do statusu pysznego rzemiosła, nobilitowano tytułem „k.u.k. Hofzuckerbäcker (pol. c.k. nadworny cukiernik)“. Oto 4 najlepsze cukiernie cesarskie, docenione przez cesarza Franciszka, których wyrobów wciąż można samemu zasmakować.

    •                     Cukiernia Sluka Ratusz
      media_content.tooltip.skipped

      Conditorei Sluka

      Kultowa kawiarnia na wiedeńskim Rathausplatz z tradycyjnymi słodyczami i deserami oraz nowymi kreacjami. Od 2017 roku istnieje również druga filia w Wiedniu.
      Więcej
    •                     Cukiernia Zauner
      media_content.tooltip.skipped

      Konditorei Zauner w Bad Ischl

      Pałac cukiernika w Salzkammergut, który cesarz osobiście lubił odwiedzać. Oprócz słynnego Zaunerstollen są tu świetne pralinki, kulki truflowe i torty waflowe.
      Więcej
    •                     Cukiernia Gerstner
      media_content.tooltip.skipped

      Hofzuckerbäcker Gerstner

      Wykwintne ciasta i najlepsze słodycze serwowane są w Gerstner na wiedeńskiej Kärntner Straße na trzech piętrach z widokiem na operę. Highlight: kandyzowane fiołki Sisi.
      Więcej
    •                      / Hotel Sacher Hotel Sacher Vienna
      media_content.tooltip.skipped

      Café Sacher

      Na miękkim czerwonym aksamicie i pod żyrandolami rozkoszowanie się oryginalnym tortem Sachera staje się przeżyciem – zarówno w kawiarni w Wiedniu, jak i w nowej Sacher-Eck na 1. piętrze.
      Więcej
    •                     Cukiernia Demel / Café Demel
      media_content.tooltip.skipped

      Wiener Zuckerbäckerei Demel

      Prawdopodobnie najsłynniejszy nadworny cukiernik c.k. w Austrii z pomysłowo zaprojektowanymi oknami wystawowymi to duża, słodka atrakcja dla miłośników słodyczy.
      Więcej

    To mogłoby Cię również zainteresować

    •                     Ampflwang w Hausruckwald
      media_content.tooltip.skipped

      Geniusz, ekscentryk, skandalista. Śladem Thomasa Bernharda w Austrii.

      „[…] Austria bez Thomasa Bernharda nie pojawiłaby się już przecież w żadnej zachodnioniemieckiej gazecie. To prawie jak reklama. Nie ma lepszej reklamy dla Austrii niż Thomas Bernhard”.
      Przeczytaj więcej o Thomasie Bernhardzie
    •                     Hedy Lamarr, Girl On The Moon
      media_content.tooltip.skipped

      Hedy Lamarr – najpiękniejsza kobieta na świecie oraz zdobywczyni „technicznego Oscara”

      Urodziła się w Wiedniu, gdzie zaczęła się jej aktorska kariera. Los pchnął ją aż do Hollywood, gdzie zyskała sławę jako „najpiękniejsza kobieta na świecie”.
      Poznaj historię Hedy Lamarr
    media_content.tooltip.skipped