Zoeken
    • Cafe in Vienna
      media_content.tooltip.skipped

    Koffiehuizen: de woonkamers van de kunsten

    Zowel Sigmund Freud als Andy Warhol en Gustav Klimt deden het: ontelbare uren doorbrengen in een Weens koffiehuis. Het is gemakkelijk te begrijpen waarom. De sfeer van komen en gaan, het bijzondere ritueel dat ermee is verbonden, en de warmte van vrienden en collega’s die je er dagelijks tegenkomt.

    Geschiedenis van het koffiehuis

    Koffiehuizen en de koffiehuiscultuur staan synoniem voor Wenen. Maar om de geschiedenis ervan helemaal te doorgronden, moeten we terug naar het verleden, meer bepaald naar 1683. Toen probeerde het Ottomaanse Rijk opnieuw Wenen te veroveren. Het Heilig Roomse Rijk verdedigde zich met alle mogelijke middelen tijdens een epische strijd tegen de Ottomanen, aangevoerd door de monarchie van de Habsburgers en Polen-Litouwen. Nadat het Ottomaanse leger eindelijk overwonnen was, vond een Pools-Litouwse generaal in een verlaten kampement zakken met zeldzame koffiebonen. Sommigen dachten dat het om eten voor kamelen ging, of nog beter om kamelenmest. Maar de generaal liet zich niet afschrikken. Hij begon te experimenteren met de grondstof, en maakte er een bitter drankje van. Hij deed er suiker en melk bij, en bedacht zo ten slotte een nieuwe drank: koffie!

    Het nieuwe brouwsel werd zo goed onthaald, dat in 1685 in heel Wenen koffiehuizen als paddenstoelen uit de grond rezen. Zo ontstond ook de nadien zeer beroemde koffiehuiscultuur. Op het hoogtepunt van de hype aan het begin van de 20ste eeuw telde Wenen maar liefst 600 koffiehuizen.

    Dit maakt een Weens koffiehuis uniek

    Hoewel je in veel Europese steden koffiehuizen vindt, is de relaxte sfeer van een Weens koffiehuis wereldwijd onovertroffen. Nergens ander wordt de koffie op een zilveren dienblad geserveerd, vergezeld van een glas water en met een koffielepeltje aan de glasrand. De sociale etiquette, de rituelen en de elegantie waarmee de in een zwart jasje gestoken obers te werk gaan dragen bij tot de sfeer in een Weens koffiehuis.

     

    Ook het interieur van een koffiehuis is nauwelijks veranderd, met marmeren tafeltjes, sofa’s met kussens, de beroemde Thonetstoel nr. 14 en lokale en internationale kranten in houders uit gebogen hout. En toch zijn er altijd opvallende uitzonderingen, zoals bijvoorbeeld het unieke design van Café Prückel. Het koffiehuis tegenover het Museum für Angewandte Kunst (MAK) is fel geïnspireerd door de jaren vijftig van de vorige eeuw. En er is de in 1925 ontstane koffiehuisketen Aida, die je makkelijk herkent aan de rozerode façade en het interieur in dezelfde kleur.

    Rond de eeuwwisseling tussen de 19de en 20ste eeuw waren huizen klein, koud en donker. Net daarom gingen schrijvers, schilders, muzikanten, intellectuelen en hun opdrachtgevers liever naar het koffiehuis om elkaar te ontmoeten. En om te kletsen, te lezen, te werken, te spelen of om zaken te doen. Omdat in koffiehuizen ook gratis lokale bladen en internationale kranten lagen, werden ze ook al snel de plek om het laatste nieuws te vernemen.

    Rond 1890 werd Café Griensteidl het meest geliefde trefpunt van een groep Weense schrijvers die zich Jung-Wien noemde. Auteurs zoals Hugo von Hofmannsthal, Karl Kraus en Arthur Schnitzler ontmoetten er elkaar, en zo ontstond ook de koffiehuisliteratuur. Schrijver Friedrich Torberg zei dat zijn boek ‘Die Tante Jolesch’ eigenlijk een boek over koffiehuizen is. Maar het is ook een boek vol melancholie, dat het leven van de joodse bourgeoisie in de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie op geestige en humoristische wijze beschrijft.

    Café Hawelka / Café Hawelka
    media_content.tooltip.skipped

    Hier vond je vroeger kunstenaars…

    Schrijvers kwamen vroeger graag samen in het beruchte Café Griensteidl, voor hun ontmoetingsplek verhuisde naar Café Central en Café Herrenhof. Café Landtmann werd regelmatig door de beroemde psychoanalyticus Sigmund Freud maar ook door Leon Trotski bezocht, voor die laatste naar de Verenigde Staten reisde.

    Kunstenaars zoals Klimt, Kokoschka, Schiele, Loos en Wagner waren dan weer in het Café Museum te vinden. Een geweldig café, direct om de hoek van de Universiteit voor Toegepaste Kunst en ontworpen door Josef Zotti die student was bij Josef Hoffmann. Hij plaatste halfronde zithoekjes, met de bedoeling de sfeer van een woonkamer te creëren. Na omvangrijke renovaties in 2010 tref je Café Museum nu weer in z’n oorspronkelijke pracht en praal aan. Je kunt er ook lezingen van schrijvers en dichters bijwonen. Tijdens de Grote Depressie in de jaren ’30 was een bezoek aan een koffiehuis niet evident. Maar toch zou schrijver Stefan Zweig aan de kelner van zijn favoriete koffiehuis hebben gevraagd zijn plaats vrij te houden als hij er even niet was, zodat hij een koffie kon komen drinken. Het toont welke waarde het koffiehuis vroeger wel had!

    Café Prückel, Vienna
    media_content.tooltip.skipped

    ... en hier vind je er vandaag!

    De Weense kunstscène uit de jaren ’60 kwam samen in Café Hawelka, dat sinds z’n opening in 1939 nauwelijks veranderd is. Of in Café Korb, waar de excentrieke eigenares Susanne Widl als een vorstin over haar kleine koninkrijk regeert.

    Gasten zaten vaak urenlang naast kunstenaars zoals de fantasierijke realist Ernst Fuchs, allround-kunstenaar en milieubeschermer Friedensreich Hundertwasser, surrealist Rudolf Hausner, toneelspeler en cabaretier Helmut Qualtinger, acteur Oskar Werner (bekend voor zijn rol als Guy Montag in de film ‘Fahrenheit 451’) of popart-kunstenaar Andy Warhol, schrijver Arthur Miller en acteur Peter Ustinov.

    Tot op de dag van vandaag is het Weense koffiehuis een instituut met een stevige reputatie. Het is nog altijd een plek waar je elkaar ontmoet bij een kop koffie, en kunt genieten van goed gezelschap én een stevige discussie. Tegenwoordig zie je wellicht een Oostenrijkse minister in Zum Schwarzen Kameel, ontmoet je kunstenaars en kunststudenten in Café Prückel (tegenover het MAK), of acteurs en regisseurs in Café Landtmann, direct naast het Burgtheater. Het koffiehuis wordt nog altijd beschouwd als een verlenging van de eigen woonkamer, waar je vrienden ontmoet en een koffietje drinkt. Een kleine pauze in het dagelijkse leven zeg maar, die je op elke hoek van Wenen aangeboden wordt!

      • Melange: espresso, melk en gestoomde melk
      • Einspänner: espresso, heet water en veel Schlagobers (slagroom)
      • Großer Brauner: dubbele mokka met Obers (room), in een grote kop
      • Kleiner Brauner: enkele mokka met Obers (room), in een kleine kop
      • Kapuziner: kleine mokka met een paar druppels Obers (room)
      • Franziskaner: kleine mokka, heet water, hete melk en Schlagobers (slagroom)
      • Eiskaffee: espresso, koude melk en 2 bollen vanille-ijs
    Café Hawelka / Café Hawelka
    media_content.tooltip.skipped

    Onze favoriete koffiehuizen

    Café Hawelka / Café Hawelka
    media_content.tooltip.skipped

    Welke koffie bestel je?

    • Melange: espresso, melk en gestoomde melk
    • Einspänner: espresso, heet water en veel Schlagobers (slagroom)
    • Großer Brauner: dubbele mokka met Obers (room), in een grote kop
    • Kleiner Brauner: enkele mokka met Obers (room), in een kleine kop
    • Kapuziner: kleine mokka met een paar druppels Obers (room)
    • Franziskaner: kleine mokka, heet water, hete melk en Schlagobers (slagroom)
    • Eiskaffee: espresso, koude melk en 2 bollen vanille-ijs

    Dit is misschien ook interessant voor jou

    •                         Discover Music
      media_content.tooltip.skipped

      Reis naar magische inspiratieplekken

      Het is een bron van verwondering: via grote meesterwerken kennismaken met mensen die zich lieten inspireren door magische Oostenrijkse plekken. Op zoek gaan naar het onbekende, nieuwe dingen ontdekken, ervaringen opdoen: ga je mee op cultuuravontuur in Oostenrijk?
      Meer lezen
    •                         Kunsthistorisch Museum in Wenen
      media_content.tooltip.skipped

      Wenen

      Wenen is de hoofdstad van Oostenrijk. De wereldstad aan de Donau fascineert de bezoeker met de prachtige imperiale gebouwen, wereldberoemde culturele schatten en uitgestrekte natuurgebieden.
      Meer lezen
    •                         Orchard with Roses Gustav Klimt 1912
      media_content.tooltip.skipped

      Gustav Klimt en de belofte van de roos

      De beroemde Jugendstil-schilder Gustav Klimt hield van de mooie dingen des levens. Hij koesterde tevens een bijzondere fascinatie voor de esthetiek van de roos, als zinnebeeld van de hartstocht.
      Meer lezen
    media_content.tooltip.skipped