Zoeken
    • Hedy Lamarr, Girl On The Moon
      media_content.tooltip.skipped

    Hedy Lamarr: filmdiva en Lady Bluetooth

    Filmdiva Hedy Lamarr werd beroemd in Hollywood als ‘de mooiste vrouw ter wereld’. Ze werd geboren in Wenen en startte in de Oostenrijkse stad haar filmcarrière. Maar wist je dat ze ook uitvindster was?

    Schandaleus, mooi en slim

    Als jong meisje al hield Hedwig Eva Maria Kiesler, geboren in 1914 in Döbling in Wenen, wel van een experimentje. En ook haar liefde voor de film was er al op zeer jonge leeftijd. Resultaat: bij haar debuut in de filmwereld op haar negentiende veroverde ze zich meteen een plaatsje in de annalen van de filmgeschiedenis. Dat gebeurde toen ze in de Tsjechische arthouse-film ‘Ekstase’ meteen in een naaktscène op het grote doek verscheen, en dat tot een heus schandaal leidde. Nadien volgde ‘Sissy’ in het Theater an der Wien. In 1933, ook op haar negentiende, huwde de actrice de oudere en jaloerse wapenproducent Fritz Mandl, voor wie ze in 1937 de loop zou nemen naar New York. Op aanraden van Louis B. Mayer, de grote baas van de MGM-filmstudio’s, veranderde ze daar haar naam in Hedy Lamarr. De actrice werd in de markt gezet als ‘de mooiste vrouw ter wereld’, en dus kon ze zich niet echt bewijzen met haar acteertalent. Maar haar Europese, androgyne stijl werd eind jaren ’30 wél gretig gekopieerd door veel van haar collega-actrices. Net zoals Hedy Lamarr verfden ze hun haar bruin, en liepen met een korte coupe en een middenstreep rond. En net als de actrice begonnen ze hoeden, hoofddoeken en halsdoeken te dragen. Noch de film ‘Algiers’, noch het kostuumdrama ‘Samson and Delilah’ onder regie van Cecile B. DeMille werd een echt groot succes. 

    Naast acteren interesseerde Lamarr zich ook bijzonder voor technische uitvindingen. Samen met de experimentele muzikant George Antheil, die net zoals zij z’n geluk in de Verenigde Staten zocht, ontwikkelde ze een patent voor de zogenaamde frequentieverspringing. Dat is een techniek waarbij een radioverbinding schijnbaar willekeurig gekozen frequenties gebruikt binnen een vastgelegde frequentiebreedte. Tegenwoordig wordt de techniek in afgeleide vorm toegepast in de wereld van de draadloze communicatie, zoals bijvoorbeeld bij Bluetooth. Daarvoor kreeg Lamarr in 1997 de EEF-Pioneer-Award, een soort Oscar voor de techniek. Hedy Lamarr overleed in 2000 in Florida, toen ze als actrice zo goed als vergeten was. Maar als ‘Lady Bluetooth’ is ze tegenwoordig nog altijd een bekende naam.

    Hedy Lamarr in the film "The Heavenly Body", Film Still, 1944

    Hedy Lamarr

    media_content.tooltip.skipped
    • Leven
      1914 – 2000
    • Woonplaatsen
      Wien, Paris, London, New York, Los Angeles
    • Schandaal
      1933 eerste naaktscène van de filmgeschiedenis in de film „Ekstase”
    • Vlucht
      1937 naar N.Y.
    • Uitvinding
      1942 patent voor frequentieverspringing

    Een leven als Hollywoodster en uitvindster

    Hedwig Eva Maria Kiesler groeide op in een burgerlijk en van cultuur doordrongen milieu in Wenen. In 1937 emigreerde ze als jonge actrice naar New York, waar ze op aanraden van MGM-studiobaas Louis B. Mayer haar naam veranderde in Hedy Lamarr. Hij pakte in zijn films met haar uit als ‘de mooiste vrouw ter wereld’, en daarmee kreeg ze een groot publiek in de ban, zowel mannen als vrouwen. Terwijl de mannen ervan droomden met haar te trouwen (wat er zes onder hen ook lukte!), lieten de vrouwen zich graag inspireren door haar stijl.

    Naast haar acteercarrière, die later in de vergetelheid raakte, was de drievoudige moeder ook uitvinder. In 1942 patenteerde ze haar ontwerp voor frequentieverspringing. Deze technologie ligt ten grondslag aan de huidige draadloze communicatie. Pas tientallen jaren later ontdekte men dat Hedy Lamarr samen met de componist George Antheil deze technologie ontwikkelde. Aan het eind van de jaren ’90 van de vorige eeuw kreeg de ooit ‘mooiste vrouw ter wereld’ dus een nieuw eerbetoon als ‘Lady Bluetooth’, en dat op basis van haar uitvinding. Op het Zentralfriedhof in Wenen rust de Oostenrijkse dan ook in een eregraf. 

    media_content.tooltip.skipped

    Hoe werd de frequentieverspringing ontdekt?

    Hedy Lamarr ontwikkelde samen met de Amerikaanse componist George Antheil in 1942 voor de geallieerden de techniek van frequentieverspringing, die gebruikt werd om torpedo’s te besturen. Omwille van wisselende frequenties waren radiogolven moeilijk te richten, en werden ze vaak gestoord. Maar deze nieuwe, speciale manier van data-overdracht in de radiotechniek legde de grondslag voor de ontwikkeling van veel toekomstige communicatiemethodes, zoals bijvoorbeeld Bluetooth.

    Zo werkt data-overdracht tegenwoordig

    Bluetooth is een techniek die in de jaren ’90 is ontwikkeld, om de overdracht van data tussen verschillende toestellen op korte afstand van elkaar mogelijk te maken. Elk toestel heeft zowel een zend- als een ontvangfunctie waardoor data-overdracht in beide richtingen mogelijk is. Elk toestel dat beschikt over Bluetooth heeft bovendien een nummer dat bestaat uit 48 cijfers, die het toestel in het netwerk identificeren. 

    Wetenschap beleven? Dat doe je hier:

    • Vienna Museum of Technology
      media_content.tooltip.skipped
    • Linz - Ars Electronica Center
      media_content.tooltip.skipped
    • Inatura Dornbirn
      media_content.tooltip.skipped
    • Universalmuseum, Joanneum
      media_content.tooltip.skipped
    • House of Nature - Facade
      media_content.tooltip.skipped
    • House of Nature, Museum Niederösterreich, St. Pölten / St. Pölten
      media_content.tooltip.skipped

    Hedy Lamarr als inspiratiebron voor jonge wetenschapsters

    Hedy Lamarr begon haar filmcarrière als ‘mooiste vrouw ter wereld’, maar tegenwoordig is ze vooral bekend als pionier van de Bluetooth-technologie. De in 1914 geboren diva komt uit Wenen, en sinds 2018 reikt de stad de Hedy-Lamarr-prijs uit. Geen onderscheiding voor actrices, maar een award exclusief voor vrouwen die hun stempel drukken op de digitale wereld. In 2020 kreeg de Italiaanse onderzoekster Laura Nenzi de begeerde onderscheiding. De uit Venetië afkomstige informaticus werkt als onderzoekster aan de Technischen Universität Wien, aan het Instituut voor Computer Engineering. Daar houdt ze zich bezig met het bestuderen van modellen voor kunstmatige intelligentie en Machine Learning, en het voorspellen van het gedrag van cybersystemen. Een interview met Laura over haar Weense research.

    In gesprek met Laura Nenzi

    austria.info: Mevrouw Nenzi, je maakte voor het eerst kennis met Hedy Lamarr tijdens de prijsuitreiking. Je bent wetenschapper en besteedt jouw vrije tijd aan acteren.
    Laura Nenzi: Ja, maar tot nu toe heb ik het heel strikt gescheiden gehouden - zoals Hedy Lamarr (lacht). Maar ik moet toegeven dat ik door mijn Italiaanse afkomst bijna nooit naar het theater in Wenen ben geweest. Maar ik ben naar de opera geweest.
    austria.info: Waarom is een prijs die expliciet gericht is op vrouwelijke wetenschappers belangrijk?
    Laura Nenzi: Ik denk dat discriminatie in de technologie veel vroeger gebeurt dan in het beroepsleven. Namelijk in de kindertijd, waar meisjes heel ander speelgoed krijgen dan jongens.
    austria.info: Je komt uit Venetië en pendelt voor je werk tussen Wenen en Triëst. Waar doet Wenen je aan Italië denken?
    Laura Nenzi: Je zult lachen. Om de Heuriger. Want ook in Triëst zijn er Osmize - cafés die hun eigen wijn schenken. Net als in Wenen dateert dit uit de keizertijd, toen boeren in 1784 hun eigen wijn mochten schenken. De wijn wordt vergezeld van lokale en regionale specialiteiten.
    austria.info: Wat vind je zo leuk aan Wenen?
    Laura Nenzi: Dat er hier mensen zijn van over de hele wereld. Dat vind ik echt leuk aan deze stad.
    austria.info: Waar zou men je kunnen tegenkomen in Wenen?
    Laura Nenzi: Mijn favoriete museum is het Leopold Museum. Ik hou vooral van de Burggarten - en natuurlijk in het koffiehuis. Ik zit graag in het Vollpension bij de Technische Universiteit of in Café Schopenhauer.

    Dit is misschien ook interessant voor jou

    •                         Schloss Ambras / Schloss Ambras
      media_content.tooltip.skipped

      Philippine Welser en de geheime liefde op Schloss Ambras

      Aartshertog Ferdinand Iiet Schloss Ambras in Innsbruck bouwen als schuiloord voor zijn ‘geheime’ echtgenote Philippine Welser, op de plek waar ooit een middeleeuwse burcht stond.
      Meer lezen
    •                         Kunsthistorisches Museum (Art History Museum) / Vienna
      media_content.tooltip.skipped

      Thomas Bernhard: Ontdek Oostenrijk met een dwarsdenker

      Een van de meest controversiële schrijvers van Oostenrijk. Een karakter dat moeilijk te vatten is, en dat maakt hem tot op vandaag fascinerend.
      Meer lezen
    media_content.tooltip.skipped